Prapłetwiec brunatny (Protopterus annectens)

Fragment artykułu: Adam Karwowski: Prapłetwiec brunatny (Protopterus annectens). Opublikowano drukiem w Magazynie Akwarium nr 1/2026 (215).

Od 27 września ubiegłego roku w Muzeum Przyrody – Dworze Lutosławskich w Drozdowie czynna jest nowa wystawa akwarystyczna „Podwodny świat sześciu kontynentów”. Jak sam tytuł wystawy wskazuje – na ekspozycji znajdują się przedstawiciele ichtiofauny słodkowodnej niemal z całego globu, oprócz Antarktydy. Podziwiać tu można ponad 70 gatunków ryb.

Najciekawszym okazem prezentowanym na ekspozycji jest prapłetwiec brunatny (Protopterus annectens). Rybę podarował muzeum autor scenariusza wystawy dr Roman Pawlak, wieloletni pracownik UMK w Toruniu, uczestnik historycznej wyprawy naukowej nad jezioro Malawi. Sprezentowany okaz odłowiony został w Afryce i stamtąd trafił do Polski. Dr Roman Pawlak, przed przekazaniem prapłetwca, hodował go przez około 12 lat. Szacuje się, że w chwili przybycia z Afryki do Polski okaz ten był osobnikiem jednorocznym o długości ciała mniej więcej 20 cm. Obecnie długość jego ciała wynosi niemal 70 cm (przy masie ciała ponad 2 kg).

Relikt z minionych epok
Prapłetwiec brunatny (Protopterus annectens) występuje w Afryce zachodniej i wschodniej – od dorzecza Nilu aż do delty Okawango. Zasiedla rozlewiska rzek oraz bagna. Dorasta do 1 metra długości przy masie ciała dochodzącej do około 4 kg. Odżywia się rybami, płazami oraz nasionami roślin.
Ryba ta może przetrwać ponad 3 lata głodu. Maksymalna długość życia tego gatunku wynosi nawet 50 lat.
Prapłetwiec brunatny jest rybą dwudyszną. Oddycha tlenem rozpuszczonym w wodzie za pomocą skrzeli oraz powietrzem atmosferycznym przy udziale prymitywnych worków płucnych.
W czasie pory suchej ryba zakopuje się w mule, który w połączeniu ze śluzem wytwarzanym przez jej skórę tworzy kruchy kokon. Ma on formę komory, gdzie ryba układa się otworem gębowym skierowanym do góry, oddychając powietrzem u jej wylotu. Ryba w takim stanie może przetrwać ponad rok.